Steven de VriesGemeenteraadslid GroenLinks Utrecht

‘Het klimaat verandert, nu de politiek nog.’ Terwijl op landelijk niveau alle ambities worden weggesnoeid en Nederland al jaren geleden is ingehaald door landen om ons heen maakt Utrecht haar ambitie concreet en komt met een mooi plan. De opgave is enorm. Om de uitstoot van koolstofdioxide met 30% terug te kunnen dringen in 2020 moet er jaarlijks meer dan 55 duizend ton CO2 bespaard worden. Voor ons ligt een Utrechtse Green Deal, een plan waarin amper plaats is voor het geven van subsidies. GroenLinks is daar blij mee en trots op. Duurzaamheid rendeert en bovendien zijn er al voldoende subsidies beschikbaar op provinciaal en nationaal niveau.

Allereerst een paar opmerkingen over het gehele stuk: Voor ons ligt ook een plan dat vooral focust op energie. Duurzaamheid is breder, graag horen we hoe bijvoorbeeld omgegaan wordt met klimaatadaptatie. In het plan staan ook nog erg veel zaken die verdere uitvoering behoeven (‘We ondersteunen’, ‘We stimuleren’, ‘we gaan in gesprek’). Graag horen we welke termijn hieraan gekoppeld wordt.

We hechten vooral aan een concretere invulling van het revolverende fonds. De huidige omschrijving is summier. We zouden graag zien aan welke projecten dit fonds gekoppeld wordt en zijn ook nog niet geheel overtuigd van het feit dat het fonds zelf leningen moet verstrekken. Groene banken als Triodos en ASN kunnen prima leningen verstrekken, vanuit het fonds dekken we dan een deel van het risico via een garantstelling. Graag zien we hier een uitgebreidere paragraaf of hoofdstuk over terug in het uiteindelijke plan.

GroenLinks zal haar reactie op het duurzaamheidsplan geven door de vier programmaonderdelen langs te lopen:

Voorzitter!
Allereerst wil ik beginnen met de opgave voor de woningbouw. GroenLinks is enthousiast over het energiepunt waar bewoners informatie over duurzaamheid in hun woning kunnen verkrijgen. Dit kan echter nog wel wat meer naar de mensen toe. Een mooi voorbeeld hiervan is het project ‘Woning in de Watten’ uit Apeldoorn waar bewoners huis aan huis benaderd worden om een afspraak te maken met een Energie Prestatie Adviseur.

Voor GroenLinks is het van groot belang dat de woningcorporaties meegaan in de ambitie van de stad en concreet hieraan bijdragen. We horen graag van de wethouder of zij kan bevestigen dat deze ambities in de herijking van de prestatieafspraken vastgelegd gaat worden.

Om de doelstelling van 3% isolatie per jaar te halen zouden er jaarlijks 500 woningen minimaal 30% energiezuiniger gemaakt moeten worden. Volgens ons moet dat aantal woningen veel groter zijn. Graag een verduidelijking.

Als het gaat om nieuwbouw zien we graag dat het college afspraken gaat maken met ontwikkelaars waardoor de ambitie hoger komt te liggen, dan wettelijk verplicht is, zodat alle nieuwbouw vanaf 2011 al voldoet aan de normen voor 2015. Dit zou ook moeten gelden voor alle nieuwbouw die al gepland was maar door de crisis is uitgesteld. Graag een toezegging.

GroenLinks hoort nog té vaak dat welstandseisen een té grote belemmerende factor blijken te zijn bij het verduurzamen van historische panden. We horen graag van het College hoe problemen rond het plaatsen van dubbelglas, zonnepanelen en groene daken in de toekomst tot het verleden kunnen behoren! In het plan zien we graag een concrete aanpak voor het oplossen van deze belemmeringen.

Maatregelen die GroenLinks nog mist zijn: een verduurzaming van de bouwleges, het stellen van milieueisen bij splitsing van woningen en andere vergunningplichtige activiteiten én een programma waarin energielekken worden opgespoord zoals in Rotterdam gebeurt.

Voorzitter,
Als het gaat om bedrijvigheid is GroenLinks blij te constateren dat dit College duurzaamheid en economie hand in hand laat gaan. Juist voor Utrecht als competitieve regio is het van groot belang dat wij koplopers worden en blijven. De convenantenaanpak, waarbij bedrijven eerst op zachte wijzen worden gestuurd, met eventuele handhaving als stok achter de deur is dan ook een compliment waard. Daarbij wil ik opmerken dat dit niet alleen belangrijk is voor de stad om de doelen te halen, maar ook voor de bedrijven zelf zodat de overheid het levelplaying field kan bewaken. In Utrecht mag niet langer ruimte zijn voor de zogenaamde free-riders. Graag een bevestiging.

Het gelijke speelveld is ook van belang als het gaat om afspraken met winkeliers over openstaande deuren. GroenLinks hoopt op snelle actie van de wethouder op dit punt. Ook vragen wij ons af waarom de airco’s buiten beschouwing gelaten worden? Zij verbruiken zeer veel energie en stoten veel schadelijke broeikasgassen uit. Graag een reactie.

Als het gaat om het verduurzamen van bedrijventerreinen zijn er wellicht mogelijkheden om een energieverordening op te stellen zoals ook in andere steden al wordt gedaan. Graag een reactie.

Voorzitter,
GroenLinks steunt de maatregelen t.a.v. mobiliteit van harte, maar herkent hier vooral veel ambitie en plannen van aanpak in die bijvoorbeeld al in het ALU staan. We missen aandacht voor de meest vervuilende voertuigen: de ouderwetse scooters. We zien hier graag snelle actie van het College. Graag een toezegging!

Utrecht is een stad die veel open water kent, is het college bereid de mogelijkheden voor het verder stimuleren van vervoer per water te bekijken?

Ook zouden we de mogelijkheden willen zien voor het inzetten van elektrische deelauto’s in combinatie met mobiliteitsmanagement.

Het mooiste zou natuurlijk zijn als op hele korte termijn de auto’s van het College elektrisch gaan worden. Goed voorbeeld doet goed volgen. Hiermee kom ik bij de opgave voor de eigen organisatie.

Hoe zit het met het verbeteren van Energie Prestatie van het Maatschappelijk Vastgoed in handen van de Gemeente? Graag een toezegging!

Duurzaamheid kan niet alleen de het belang zijn van Wethouder De Rijk. Daarom ziet GroenLinks graag dat alle gemeentelijke diensten doelstellingen opgelegd krijgen voor wat betreft de besparing op het energiegebruik. Graag een uitwerking hiervan.

Ook hebben wij de vraag of de doelstelling voor de eigen organisatie niet kostenneutraal gemaakt kan worden. Een besparing op het energieverbruik verdient zich namelijk op termijn terug en zou dus via de begroting ingeboekt kunnen worden.

Vanuit haar voorbeeldfunctie zouden we graag zien dat de gemeente haar resterende uitstoot compenseert, bijvoorbeeld via een Utrechts klimaatfonds. Is het daarbij mogelijk ook een calculatie te maken van de CO2 uitstoot van het niet stedelijk verkeer en dit te ‘compenseren’? Graag een toezegging.

Voorzitter,
Tot zo ver was mijn inbreng vooral gericht op energiebesparing, volgens de trias-energetica zijn we daarmee aangekomen op duurzame opwekking. Dit hoofdstuk vinden wij nog wat mager. Graag zien we een verhaal dat meer ingaat op warmtekoude opslag en het gebruik van biomassa. Zo kunnen wij ons voorstellen dat oudere panden op een duurzame stadsverwarming worden aangesloten. Kunt u dit meenemen in het plan? Ook zouden wij graag een pilot zien waarin scholen zonnepanelen op hun dak krijgen en de stroom gaan leveren aan de buurt Ook zouden we graag concrete stimuleringsmaatregelen zien voor zon coöperaties waarmee buurtbewoners zonnepanelen plaatsen op de daken van maatschappelijk vastgoed.

GroenLinks is trots op de geweldige bewonersinitiatieven in onze stad. Een voorbeeld hiervan is Energie U, we steunen de inzet van de wethouder in het verder stimuleren van dit soort initiatieven. Wij denken dat dergelijke initiatieven vanuit bewoners en ondernemers ook een belangrijke rol kunnen spelen bij de uitvoering van de plannen.

Tot slot,
GroenLinks is trots op het plan dat nu voorligt. Bij ambitie alleen kan het echter niet blijven. Daarom zien wij graag dat dit College zich zelf een tussendoel stelt voor het jaar 2014. Waarop kan de stad ons, en wij elkaar, straks afrekenen? Graag een opmerking hierover in het definitieve duurzaamheidsplan! Als we het toch over de stad hebben: graag zou GroenLinks zien dat bij de definitieve uitwerking aandacht besteed wordt aan de communicatie met de stad. Hoe kan de stad zien dat er een torenhoge ambitie is en er een groene wind waait?

Waarde Praeses!
GroenLinks is trots op de universiteit en hogescholen die we in onze stad hebben. De daarbij horende studenten verrijken onze kennis, uitgaansleven, cultuur, economie en straatbeeld. Als goed gastheer zou onze stad er dan ook voor moeten zorgen dat alle studenten, die dat willen, een dak boven hun hoofd kunnen vinden. Dit lukt ons nog niet erg. Sinds de zomer is de wachttijd bij de SSH gestegen tot 24 maanden. Via de officiële weg kan een student dus pas halverwege zijn studie in onze stad komen wonen. Hoeveel studenten er niet eens een poging wagen is onbekend.

In ons collegeprogramma is de ambitie opgenomen om de komende vier jaar 500 studentenwoningen op de Uithof te realiseren. GroenLinks is blij dat de wethouder de urgentie deelt en hier voortvarend mee aan de slag lijkt te gaan. Vanuit de studentenvakbond ontvangen wij echter signalen dat de Universiteit Utrecht nog niet erg mee lijkt te willen werken aan het huisvesten van haar studenten. Heeft de wethouder die indruk ook, of gaat het daadwerkelijk lukken om voor 2014 500 studenten extra een kamer te laten vinden op de Uithof? Graag een reactie.

Na de periode tot 2014 zouden er nog eens 2200 studentenwoningen gerealiseerd moeten worden. Wanneer kan de Raad het plan van aanpak hiervoor ontvangen?

In het collegeakkoord wordt verder de ambitie uitgesproken om de doorstroming te vergroten door meer starterswoningen te realiseren. Hoe staat het met de ambitie om de komende jaren 1.470 woningen voor starters op te leveren? Graag een reactie.

Een jaar geleden werd het rapport van de commissie Hooijmeijer gepubliceerd. Dit onderzoek uitgevoerd door de studentenvakbond, hoogleraren en studentenhuisvesters noemde tal van oplossingen voor het aanpakken van de kamernood. Tot op heden lijkt echter alleen de huurteams als maatregel uitgevoerd te worden. Hoe staat het bijvoorbeeld met het advies om een bouwprogramma in te stellen voor de bouw van 7500 nieuwbouw en één en twee kamerwoningen in tien jaar voor mensen onder de 35 jaar te bouwen?

Wij hopen dat de wethouder de komende tijd zich van zijn creatiefste kant zal laten zien. Want alleen door buiten de gebaande paden te kijken zal het lukken om de woningnood terug te dringen. Zo nu en dan horen wij goede suggesties van bewoners en ondernemers in onze stad, deze weten echter niet waar zij nu terecht kunnen met hun ideeën. Voorbeelden hiervan zijn een ondernemer die een enorme boot met studentenkamers zou willen laten afmeren en suggesties die wij ontvangen voor te transformeren leegstaande kantoren. Ziet de wethouder mogelijkheden om een digitale ideeënbus te openen?

Tot slot nog een kleine wens. Ik noemde al eerder de opgerichte huurteams. GroenLinks ziet graag dat zij een jaarverslag schrijven, deelt de wethouder deze wens?

De gemeenteraadsfractie en Statenfractie van GroenLinks zijn teleurgesteld over het verlenen van een vergunning aan de Asfaltcentrale Utrecht (ACU). Het provinciebestuur besloot hiertoe ondanks bezwaren en klachten van omwonenden uit de Utrechtse wijken Kanaleneiland, Oog in Al, Lombok, Zuilen en De Meern. Bewoners klagen onder andere over stankoverlast, maar krijgen dus nul op het rekest. De nieuwe milieuvergunning laat toe dat de capaciteit van de fabriek bijna wordt verdubbeld en dat de centrale 7 dagen per week 24 uur in bedrijf is.

Statenlid Jos Kloppenborg: “Het is onbegrijpelijk dat een asfaltcentrale bijna midden in de stad op deze manier kan uitbreiden. Vele duizenden mensen in Kanaleneiland en Lombok hebben hier al last van. Het is vooral ook vreemd omdat de gemeente en de woningcorporaties de wijken aan de overkant van de centrale willen opknappen, en de locatie van de centrale zelf een goede binnenstedelijke bouwlocatie zou kunnen zijn als de fabriek verdwijnt.”

Raadslid Steven de Vries vindt de handelswijze van de provincie gemakzuchtig: “Formeel moet deze vergunning inderdaad verleend worden, maar de gedeputeerde had natuurlijk al lang geleden in overleg moeten gaan met de fabriek om te praten over verhuizing. Als de ACU nu haar productiecapaciteit gaat uitbreiden wordt het alleen maar lastiger om die hier weg te krijgen. Tegelijkertijd verwacht de provincie wel van de gemeente dat wij de komende jaren in de nabijheid van de fabriek woningen blijven bouwen. Dit voelt -letterlijk- een beetje als stank voor dank!”

In de beantwoording van schriftelijke vragen van de Statenfractie hebben Gedeputeerde Staten aangegeven dat gemeente en provincie tegelijk alsnog gesprekken hebben geopend met de ACU over verplaatsing. De GroenLinkse fracties vinden dat die kans nu moet worden aangegrepen. “Dan kan je in één klap de kwaliteit van de bestaande stad verbeteren en op de plek van de centrale een mooie nieuwe wijk aan het kanaal bouwen”, aldus Statenlid Jos Kloppenborg.

Voorzitter,

Wij komen de komende maanden te spreken over het duurzaamheidsplan en ik moet zeggen: Hier kan de stad haar vingers bij aflikken. Waar Utrecht de afgelopen twee jaar met moeite 900 ton CO2 bespaarde, is de ambitie voor komende jaren minimaal 55 duizend ton per jaar! Een geweldige opgave. Dit is hard nodig gezien de ambitie van de stad om in 2030 CO2 neutraal te zijn.

Voorzitter,

Geluidsoverlast is minstens zo’n groot probleem voor de volksgezondheid als de uitstoot van fijnstof en leidt tot slechtere prestaties op school bij jongere kinderen en een verhoogde bloeddruk bij alle inwoners die hier hinder van ondervinden. Naar schatting zijn volgend jaar de woningen met de hoogste prioriteit aangepakt, de zogenaamde A-lijst. Er is echter nog een hele groep woningen die ietsje minder decibellen overlast hebben, maar dit is slechts een papieren verschil. Kan de wethouder komen met een aanpak voor de resterende woningen?

Voorzitter,

GroenLinks heeft ondanks de mooie plannen in het meerjarengroen programma wat zorgen over het openbaar groen. Allereerst lijkt er een verschil te zitten tussen de planning hiervan (door Stadsontwikkeling) en het beheer hiervan door Stadswerken. Dit leidt tot allerlei nieuw groen, waar GroenLinks natuurlijk een voorstander van is, maar de vraag blijft of er vervolgens ruimte is voor het onderhoud hiervan. Zou dit niet beter op elkaar afgestemd kunnen worden?

Over het beheer heeft GroenLinks ook concrete zorgen. Zo zou het Rozarium in het Majellapark moeten verdwijnen omdat er te weinig bewonersondersteuning is het bij het onderhoud hiervan. Is de wethouder bereid dit rosarium te laten staan, en samen met omwonenden te kijken hoe het onderhoud vorm gegeven kan worden?

GroenLinks komt graag op korte termijn te spreken over de waarborging en monitoring van het invullen van groen opbouwwerk in de wijken. Op dit punt zouden we van de wethouder graag aanvullende informatie krijgen na de brief over milieupunten nieuwe stijl. En zien hoe dit past binnen een totaalvisie op bewonersparticipatie en communicatie op het gebied van groen en milieu, waarbij ook de rol van andere dan gemeentelijke instanties wordt betrokken.

GroenLinks heeft ook zorgen over het Wilhelminapark. Hier is een aantal jaren geleden een bomenplan ontwikkeld en tot op heden niet uitgevoerd. Is de wethouder bereid het plan uit een la te halen en een te implementeren in het reguliere onderhoud van het park? Graag een toezegging!

GroenLinks is blij dat de illegale parkeerplaatsen aan het Lucasbolwerk door dit college weer aan het park worden toegevoegd. Hulde daarvoor! Betekend dit de oude bomenrij aan de Wittevrouwenstraat zijde ook hersteld zal worden? Graag een toezegging!

Voorzitter!

GroenLinks komt op voor de allerzwaksten. Daarom zou ik aandacht willen besteden aan het thema dierenwelzijn. De gemeente heeft op dit onderwerp tal van verantwoordelijkheden. Zo is daar de opvang van dieren, de dierenambulances maar ook bijvoorbeeld het tegengaan van onwenselijke situaties zoals het gebruik van wilde dieren in het circus. GroenLinks heeft begrepen dat de laatste nota op dit punt ruim tien jaar oud is. Is het langzamerhand geen tijd voor een herziening?

Ik ben benieuwd naar de antwoorden van de wethouder op de door ons gestelde vragen en kijk uit naar de behandeling van het duurzaamheidsplan in de Raad!

GroenLinks Utrecht heeft samen met PvdA, ChristenUnie en Trots op Nederland schriftelijke vragen gesteld aan het Dagelijks Bestuur van het Bestuur Regio Utrecht (BRU) over de toegenomen drukte in de stadsbussen 11, 12 en 12s. “Het is bij sommige haltes zo druk dat reizigers moeten achterblijven, omdat de bussen overvol zijn.”, zegt GroenLinks raadslid Steven de Vries.

Ook dit jaar is er een toename van het aantal studenten dat voor Utrecht kiest. De toename heeft echter niet tot een verruiming van de dienstregeling geleid. “Het BRU spreekt van Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV). Maar is het hoogwaardig als de meeste reizigers in de spits tot een staanplaats zijn veroordeeld? We willen weten wat het bestuur gaat doen om dit probleem aan te pakken.”, aldus de Vries.

Lees hier de schriftelijke vragen:

1. Is het Dagelijks Bestuur van het BRU als OV-concessieverlener bekend met het gestegen aantal nieuwe studenten aan Hogeschool en Universiteit ten opzichte van vorig jaar?
2. Heeft het te verwachten toenemende gebruik van het openbaar vervoer naar de Uithof geresulteerd in een uitbreiding van de capaciteit en/of dienstregeling? Zo neen, waarom niet?
3. Hebben leden van het Dagelijks Bestuur van het BRU zelf wel eens geprobeerd in de spits de bus te nemen naar (of van) de Uithof? Was dit een prettige ervaring?
4. In hoeverre kan men nog van Hoogwaardig Openbaar Vervoer spreken als de meeste reizigers in spits slechts een staanplaats in de bus kunnen bemachtigen?
5. Vindt het Dagelijks Bestuur het acceptabel dat passagiers achterblijven bij de halte omdat de bussen niet meer reizigers kunnen meenemen? Zo ja, waarom?
6. De vertramming van de HOV-om-de-zuid zou een verlichting kunnen betekenen voor de reizigersstroom tussen de Uithof en het Centraal Station. Voor deze is gerealiseerd zal het aantal passagiers de komende jaren echter nog verder toenemen. Hoe worden deze reizigers geaccommodeerd?
7. De HOV-om-de-zuid zal naar verwachting een verlichting betekenen voor de huidige buslijn 12(s). Lijn 11 door de binnenstad is echter in de spits (en steeds vaker ook daarbuiten) overvol. Hoe wil het Dagelijks Bestuur de reizigers op lijn 11 dit jaar en komende jaren accommoderen?
8. Door de drukte op een aantal buslijnen verloopt het uitchecken met de ov-chipkaart zeer rommelig en langzaam waardoor de bus mogelijk vertraging oploopt en reizigers het risico lopen met extra kosten opgescheept te worden. Ziet het Dagelijks Bestuur mogelijkheden om op drukke haltes in/ uitcheck palen te realiseren?

Gebroederlijk stonden zij naast elkaar. Mark ‘de Praeses’ Rutte, Maxime ‘de Rat’ Verhagen en Geert ‘de Hater’ Wilders. Het Kabinet Bruin 1 lijkt er dan toch te komen. Nog enkele dagen wachten en de Praeses zal zijn torentje bestijgen en samen met zijn kornuiten het land besturen door middel van de drie A’s. Asfalt, angst en andere ellende. De midden en lage inkomens zijn de komende jaren de lul. Hun inkomen zal bevroren worden en de koopkracht minimaal met een kwart procent per jaar er op achteruit gaan. Dan heb je eigenlijk nog mazzel want het Centraal Planbureau (CPB) becijfert dat de komende jaren nog eens honderdduizend landgenoten hun baan zullen verliezen. Het woord landgenoten krijgt trouwens een geheel nieuwe betekenis want binnen niet al te lange termijn zullen we zowel economisch, sociaal als cultureel moeten spreken van winners en losers. Zo is er niet langer een kloof tussen de samenleving en politiek, maar ook in die samenleving zelf aanwezig.

Politiek gezien heeft mijn stroming natuurlijk verloren als je naar de ‘ambities’ van dit Kabinet kijkt. Maar dat is niet eens het moeilijkst te accepteren. Grote bezwaren heb ik tegen het harde economische, sociale en culturele beleid van Rutte en zijn maatjes. De ratio er achter is ook niet te snappen, waarschijnlijk omdat die er niet is. Deze regering is ook niet toekomstbestendig, niet alleen qua steun in de Staten-Generaal, maar vooral op economisch en milieugebied. Mijn generatie mag de zure vruchten plukken van het gebrek aan aandacht voor het grote probleem van onze tijd: Klimaatverandering krijgt geen serieuze aandacht van de Praeses.

Terwijl de economie de laatste maanden een licht herstel liet zien gaat deze nu kapot worden bezuinigd. In het Verenigd Koninkrijk, waar de centrumrechtse regering in de zelfde mate bezuinigingen over het land uitstort, wordt er inmiddels gewaarschuwd voor een zogenaamde double-dip. Los hiervan zijn jongeren en toekomstige generaties sowieso het kind van de rekening doordat er bezuinigd wordt op doeluitkeringen voor jonggehandicapten, de studiefinanciering en het onderwijs. Maar goed, bij dit alles kan rechts zijn vingers aflikken. Ik gun Rutte ook zeker zijn Kabinet, maar ‘wij’ hebben de straat en dat zal deze regering nog vaak gaan merken!

Na het congres van afgelopen zondag is het leuk om eens wat verder te denken over het referendum. Alhoewel ik geen tegenstander van een volksraadpleging ben en het Dwars amendement, om de tekst over het referendum uit het verkiezingsprogramma te schrappen, niet gesteund heb ben ik ook geen enthousiast voorstander. Er zijn wat mij betreft twee belangrijke redenen om je twijfels te hebben over het instrument.

Allereerst betwijfel ik het democratische gehalte van een referendum. Daar heb ik drie belangrijke redenen voor. De uitslag van een volksraadpleging laat weinig ruimte voor nuance en is hiermee voor allerlei vormen van uitleg mogelijk. Daarmee is een uitslag eenvoudig te misbruiken/ gebruiken door politici, media en opinieleiders voor hun eigen stokpaardjes of ideologie. Daarnaast en dat is mijn tweede punt in deze categorie, waardeer ik de Nederlandse democratie waarin, door het zoeken naar coalities, altijd enigszins rekening gehouden moet worden met minderheden. Ik wil niet dat belangrijke besluiten worden genomen door een dictatuur van een (kleine) meerderheid. Tot slot is er bij het houden van een referendum altijd nog de vraag wat te doen met een (te) kleine opkomst.

Mijn tweede bezwaar richt zich tegen de, mijns inziens, beperkte toepasbaarheid van de volksraadpleging. In mijn ogen is de volksvertegenwoordiging juist uitgevonden omdat de besluitvorming over het algemeen niet al te zwart wit ligt. Simpel voor of tegen een bepaald voorstel zijn is er meestal simpelweg niet bij. Het al eerder genoemde gebrek aan mogelijkheid voor nuance bij het houden van een volksraadpleging zorgt er niet alleen voor dat de uitslag multi-interpretabel is, maar ook nog eens dat je als stemmer het gevoel hebt tussen twee uitersten te moeten kiezen. Tot nu toe heb ik mijn stem mogen geven in twee referenda, en beide malen vond ik het te moeilijk om te kiezen. Bij de volksraadpleging voor de Europese Grondwet had ik inhoudelijk nogal wat bedenkingen bij het voorstel, maar heb uiteindelijk toch voor gestemd omdat ik het proces van Europese eenwording wel belangrijk vindt. Toen Utrecht twee jaar geleden een nieuwe burgemeester mocht kiezen was de keus tussen twee PvdA-ers. Ik ben toen wel naar het stembureau gegaan om mij te registreren als stemmer, maar heb het stembiljet uiteindelijk (als souvenir) mee naar huis genomen. Ik ben lid van GroenLinks en wenste geen keus te maken tussen twee leden van een andere partij. Hoewel Aleid Wolfsen een uitstekende burgemeester blijkt.

Waarom ik dan toch voor een referendum ben is de vraag die overblijft. Heel simpel: ik kan mij (ruimtelijke) ingrepen voorstellen (vooral op lokaal niveau), die niet tot ideologisch debat leiden, maar wel tot een brede discussie onder de bevolking. Als voorbeeld noem ik hier de bouw van de Belle van Zuylentoren, een wolkenkrabber, die gepland stond aan de A2 bij Leidsche Rijn. Een plan waar een simpel voor of tegen makkelijker te geven is. Voorstanders van referenda, zoals veel D66-ers, verwijten tegenstanders van het instrument al snel dat ze bang zijn voor populisme of het volk niet vertrouwen. Bang voor het volk ben ik echter niet, ik hecht gewoon veel waarde aan diversiteit van meningen, nuance en ruimte voor discussie. Nu maar eens zien of ik het voorgaande kan verwoorden in een mooi amendement voor het volgende verkiezingsprogramma. Die Belle van Zuylentoren kwam er trouwens niet, daar was geen volksraadpleging voor nodig. Of het referendum er wel komt, wie weet…

Hier kun je alvast je stem (zonder nuance) uitbrengen.

Leden van het congrespresidium mogen officieel geen kandidaten steunen op het congres. Toch denk ik dat het weinig mensen verrast als ik zeg dat ik erg blij ben met de lijst. Met name heb ik het dan over Ineke van Gent, Linda Voortman en Niels van den Berge die allemaal een verkiesbare plaats op de lijst hebben weten te bemachtigen. Ook opgetogen ben ik met de mooie plek die Jesse Klaver, Paul Smeulders en Arjan El Fassed op de lijst hebben weten te krijgen. Toch is er niet alleen reden tot vreugde.

Dan heb ik het niet over inhoudelijke punten als het feit dat GroenLinks niet langer uitgesproken voor het referendum is. Een klap in het gezicht van Femke Halsema. Samen met Boris van der Ham (D66) en Paul Kalma (PvdA) ligt er een sympathiek wetsvoorstel over een referendumwet voor in de Tweede Kamer. Zelf stelde Halsema al vast dat GroenLinks niet tegen een referendum is en dat ze gewoon door kan gaan met het wetsvoorstel. Ik steun haar daar in. Met Simon Otjes en Tom Louwerse ben ik het echter wel eens dat de partij zich grondig moet herbezinnen op haar democratische principes.

Wellicht moeten we om te beginnen eens kritisch kijken naar onze eigen interne partijdemocratie. Het steekt mij nog niets eens zo erg dat we in een stemming over de kandidatenlijst, na het uitputten van andere democratische mogelijkheden, uiteindelijk het lot laten beslissen. Wel pijnlijk is het feit dat kandidaten feitelijk vogelvrij zijn waardoor potentiële toppers als Jenneke van Pijpen en Jaap Dirkmaat van de lijst zijn gevallen. Al moet over de laatste gezegd worden dat deze wel erg blufpoker speelde door zich slechts te kandideren tot en met plaats 8. Zonder succes.

Toch nog even terug naar het amendement dat Dwars met succes indiende tegen het referendum. Na afloop van de stemming over het amendement waren er congresgangers die de voorzitter van de jongeren, Diederik ten Cate, hierop aankeken. Wat mij betreft een absurde situatie en nogal vreemde reactie. Nogmaals, ik was zelf niet blij met het amendement, maar dat doet nu niet ter zake. De fout ligt niet bij Dwars. Er lijkt zowel een fout te zijn gemaakt in het partijbestuur, dat duidelijker had moeten zijn in haar pre-advies. In tweede instantie had het initiatief bij de Tweede Kamerfractie moeten liggen. Er was maar één medewerker voor nodig geweest om alle alarmbellen te doen laten rinkelen. Uiteindelijk had Femke Halsema het podium kunnen beklimmen om tegen het amendement te pleiten. Maar goed, dit is mosterd na de maaltijd…

Dinsdag werd er in de commissie Stad en Ruimte gesproken over de afvalstoffenheffing. In mijn bijdrage besprak ik onder andere de eenpersoonshuishoudens, die onevenredig worden belast door de heffing. GroenLinks wil naar een systeem waar de vervuiler betaalt. Lees de bijdrage van Steven de Vries…

Voorzitter,

GroenLinks is blij dat we vandaag spreken over het afvalbeleid. Graag zou ik deze gelegenheid, mijn eerste inbreng in de commissie, willen benutten om de wethouder een compliment te maken! GroenLinks is er trots op dat Utrecht het beter doet dan steden in vergelijkbare verstedelijkingsklassen. Utrecht doet het dus best goed.

Toch is er wat GroenLinks betreft niet alleen reden tot enthousiasme. De doelen zoals ze in 2006 gesteld zijn, zijn met uitzondering van Klein Chemisch Afval niet gehaald. Wat GroenLinks betreft zou dit moeten leiden tot een extra inzet op het wél behalen van deze doelen. De wethouder speelt echter liever op safe en verlaagt zelfs de normen voor inzameling van GFT en textiel.

Zou de wethouder inzichtelijk kunnen maken wat voor inzet er gedaan moet worden om de doelstellingen uit 2006 te handhaven én te behalen?

Interessant hierbij is dat de nota zelf een Senter Novem rapport uit 2009 citeert en stelt dat: “De huishoudens die GFT scheiden doen dit minder fanatiek dan in andere vergelijkbare gemeenten”.

Ik wil voorkomen dat we in een kip – ei discussie belanden, maar zou het zo kunnen zijn dat Utrechtse burgers die hun afval willen scheiden het misschien te moeilijk wordt gemaakt? Graag een reactie van de wethouder…

Voorzitter,

GroenLinks krijgt uit vele wijken klachten over vaak ondergrondse containers voor papier of plastic die uit hun voegen barsten doordat de inzameling ter plaatse een groot succes is. Ook krijgen wij klachten uit wijken als De Uithof waar helemaal geen inzamelpunt voor plastic is. GroenLinks mist in de nota afvalbeleid een paragraaf waarin ingegaan wordt op deze twee zaken. Zou de wethouder kunnen toelichten hoe ze het aantal klachten gaat verminderen en hoe ze er voor gaat zorgen dat er in elke wijk containers aanwezig zijn voor plastic, papier etc.

Iets anders op dit zelfde punt: Bij de begroting 2010 is besloten om de aparte luierinzameling te schrappen. GroenLinks mist een reflectie op dit punt in de nota. Kan de wethouder alsnog aangeven wat de effecten van deze maatregel zijn geweest en dan met name ingaan op de milieueffecten?

De kaderstellende nota opent de discussie over afval scheiden aan de bron, of toe gaan naar een systeem waarin er aan na scheiding wordt gedaan. Sommige steden kiezen er voor om burgers zelf hun afval te laten scheiden, andere steden kiezen voor een na scheiding op het afvalstation. De wethouder neemt in deze discussie een vlucht naar voren, terwijl deze feitelijk in de raad thuis hoort. Wat GroenLinks betreft is dit een weg die we niet moeten inslaan. Bronscheiding kan leiden tot gedragsverandering, na scheiding doet dat niet. De ambitie moet ten alle tijden zijn om de afvalberg te verminderen. Daar moeten we in eerste instantie voor bij de consument zijn.

Een andere vraag:

- Hoe kan het zo zijn dat de resultaten achterblijven als het gaat om de inzameling van textiel?

Opvallend is dat de nota wél het principe van Cradle to Cradle noemt, maar gek genoeg geen aandacht lijkt te besteden aan het goede werk dat de Kringloopcentra in onze stad doen.

Ik zeg bewust lijkt, want wonder boven wonder wordt de inzameling van textiel via de Kringloopcentra wél bij de totale inzamelingsresultaten geteld, maar krijgen de Kringloopcentra hier niet de credits voor die zij verdienen. GroenLinks hoort dan ook graag van de Wethouder hoe zij de belangrijke rol van deze centra ziet in relatie tot het beperken van het afval.

Een punt dat hierop voortborduurt is de inzameling van elektrische apparaten. In de nota wordt dit punt amper genoemd, GroenLinks mist in ieder geval een doelstelling op dit punt. Kan de wethouder dit toelichten?

Een ander belangrijk punt voor GroenLinks vormen de kosten van de inzameling. GroenLinks ziet de gemeente graag een transitie maken naar een systeem waarin de vervuiler betaalt. In 2007 stuurde Wethouder Giesberts de raad hierover een brief en beloofde de containerisatie van Utrecht, welke een belangrijke voorwaarde voor de introductie van diftar is, te versnellen. Kan de wethouder aangeven hoe het hier nu mee gesteld is.

GroenLinks wil deze raadsperiode de mogelijkheden bezien voor een systeem waarin de vervuiler betaalt. Een extra reden daarvoor is het feit dat eenpersoonshuishoudens momenteel onevenredig worden belast als het gaat om de gemeentelijke afvalstoffenheffing. Graag hoor ik van de wethouder hoe ze aankijkt tegen het feit dat de eenpersoonshuishoudens momenteel onevenredig belast worden.

Voorzitter,

Voordat ik afsluit wil ik nog één punt naar voren brengen. Wij missen in de nota aandacht voor de Gemeentelijke organisatie. Kan de wethouder duidelijk maken hoe deze zelf presteert als het gaat om bijvoorbeeld afvalscheiding. Geeft de gemeente het goede voorbeeld?

Tot slot,

De raad heeft in het verleden meerdere malen opmerkingen gemaakt over het feit dat zij haar kaderstellende rol serieuzer op dient te pakken. We praten hier over een kaderstellende nota, GroenLinks hoort graag van de andere fracties of ze deze mening delen en de hier te voeren discussie willen afsluiten in een gemeenteraadsvergadering.

GroenLinks zit in de lift en heeft deze week een modern en progressief programma gepresenteerd. Hiermee toont zij aan dé partij voor toekomstige generaties te zijn. Wie echt kiest, stemt 9 juni GroenLinks want groen werkt. Voor een jongerenorganisatie zou dit een mooie gelegenheid zijn, om nu een campagne voor het werven van nieuwe leden te starten. Helaas. Terwijl de Tweede Kamerverkiezingen aanstaande zijn, is Dwars voorzitter Diederik ten Cate druk bezig met een discussie over de naam van zijn organisatie. Nu is navelstaren nooit echt gezond, maar in verkiezingstijd met je eigen onderbuik bezig zijn is ronduit dodelijk voor politieke partijen. Tot voor kort kon dit GroenLinks bespaard blijven, maar helaas hebben de jongeren die zich vroeger nog ‘luis in de pels’ noemden of kritisch-constructief nu toch een manier gevonden om hun energie niet te steken in het laten groeien van de eigen organisatie, maar in een discussie over de naamgeving.

Dwars was jarenlang een jongerenorganisatie, die niet alleen GroenLinks stemmers als leden had, maar ook jongeren die gerust PvdA, SP of D66 konden stemmen. Sommigen van hen schopten het zelfs tot bestuurslid. Hen afdoen als anarchistisch tuig en bommenleggers zoals Ten Cate in zijn column doet, is waarschijnlijk een mislukte poging om zijn stelling te onderbouwen dat er snel een nieuwe naam moet komen. Het doet in geen geval recht aan de realiteit. Dat gebrek aan historisch besef is wellicht een groter probleem voor Dwars dan de naam. Juist in deze tijden van culturele, economische en ecologische crises zijn er voldoende inhoudelijke zaken te bedenken om kritiek op te hebben. Of is inhoudelijke discussie tegenwoordig slechts voorbehouden aan grote zus GroenLinks? Door de focus op je eigen organisatie te leggen mis je kansen. Gelukkig zijn er binnen de Dwars nog voldoende mensen die er anders over denken. Ambitieuze jongeren die niet willen dat de jongerenorganisatie van GroenLinks getransformeerd wordt tot een tandenloze applausmachine zoals de SP en CDA jongeren zijn.

Het Dwars waar Diederik ten Cate kritiek op heeft, is de zelfde organisatie die een nieuwe generatie GroenLinks-ers heeft voortgebracht. Waarschijnlijk zullen na 9 juni enkele van hun een Tweede Kamerzetel gaan bezetten. Velen van hen zijn nu al actief in gemeenteraden en provinciale staten. Bij hen leidde de naamgeving, zelfs na een overstap naar de ‘echte politiek’, niet tot een identiteitscrisis. De naam luid sinds jaar en dag: ‘Dwars, GroenLinkse jongerenorganisatie’ en is onderdeel van de identiteit van de organisatie. Van een probleem rond herkenbaarheid of duidelijkheid kan dus geen sprake zijn. Een gezegde luid: ‘Gras groeit niet door aan de sprieten te trekken, maar door de wortels water te geven’. Wellicht kan Ten Cate zich beter richten op het versterken van de organisatie in plaats van zijn energie te steken in een naamswijziging.

Steven de Vries
Oud-voorzitter Dwars